Ćwiczenia na koncentrację dla dzieci do druku, też ADHD

ćwiczenia na koncentrację dla dzieci do druku, darmowe zestawy

Opublikowano 22 października 2026

Labirynty, szyfry i tabele liczb dzieci zwykle lubią, a Ty dostajesz dziesięć minut spokojnego, wspólnego czasu przy stole. Piszemy uczciwie, czego można się po nich spodziewać i co ma mocniejsze oparcie w badaniach, a do tego dajemy 12 darmowych zestawów do druku dla dzieci od 6 do 13 lat.

Darmowe zestawy na koncentrację do druku. Trzy grupy wieku (6 do 8, 9 do 10 i 11 do 13 lat), w każdej 4 zestawy. Każdy zestaw ma 4 strony. Trzy to zadania, czwarta zawiera odpowiedzi i krótką wskazówkę dla dorosłego.

Pobierz zestawy za darmo

Co dają karty pracy na koncentrację, a czego nie

Zacznijmy od tego, o czym mówi się rzadko. Nie znaleźliśmy przeglądu badań, który sprawdzałby same karty pracy, czyli labirynty, skreślanie, tabele liczb albo szyfry, jako sposób na poprawę koncentracji u dzieci w wieku szkolnym. Dlatego nie napiszemy, że są „naukowo potwierdzone”.

Co w takim razie dają? Krótkie zadanie z wyraźnym początkiem i końcem. Poczucie, że coś wyszło. Okazję, żeby zaplanować drogę ołówkiem i sprawdzić własną pracę. I kilka minut, w których siedzicie obok siebie bez pośpiechu i bez oceny.

To dobra rozgrzewka przed odrabianiem lekcji albo przerwa między przedmiotami. Karty pracy nie zastępują nauki materiału ze szkoły, diagnozy ani terapii.

Co mówią badania nad treningiem uwagi, także przy ADHD

Najbliżej kart pracy są programy treningu poznawczego, zwykle komputerowe, w których dziecko regularnie ćwiczy pamięć i uwagę. Te zbadano dokładniej.

Metaanaliza zespołu Samuele Cortese z 2015 roku objęła 16 badań z losowym przydziałem i 759 dzieci z ADHD. Dzieci poprawiały się głównie w tym, co ćwiczyły, czyli w testach pamięci roboczej. Gdy objawy oceniały osoby, które prawdopodobnie nie wiedziały, kto trenował, efekt był mały, a dla samej nieuwagi nieistotny. Wyniki w nauce nie poprawiły się istotnie. Autorzy piszą wprost o ograniczonym wpływie treningu na objawy ADHD.

Podobny obraz daje wcześniejsza metaanaliza 25 badań (Rapport i współpracownicy, 2013). Trening uwagi i funkcji wykonawczych nie dał istotnej poprawy, a w ocenach osób niewiedzących, kto ćwiczył, nie było przeniesienia na wyniki w nauce ani na zachowanie.

Co z tego wynika dla rodzica? Ćwiczenie „na uwagę” uczy przede wszystkim samego ćwiczenia. Jeśli dziecko z tygodnia na tydzień szybciej znajduje liczby w tabeli, to miło, ale nie znaczy to jeszcze, że łatwiej usiedzi nad zadaniem z matematyki.

Co ma lepsze oparcie na co dzień

Więcej dowodów mają zmiany w otoczeniu, w rytmie dnia i w sposobie mówienia do dziecka, a także ruch i uczenie planowania przy zwykłym materiale szkolnym. Poniżej pięć rzeczy, które da się zacząć od dziś.

Bloki 15 do 20 minut z przerwą

Brytyjska służba zdrowia NHS w poradach dla rodziców dzieci z ADHD radzi, by dzielić zadania, na przykład odrabianie lekcji, na odcinki po 15 do 20 minut z przerwą między nimi. Minutnik na stole pokazuje, że koniec jest blisko. Autorzy poradnika Understood dla nauczycieli zauważają jednak, że u dzieci z lękiem odliczanie czasu może podnosić stres. Wtedy umówcie się na „dwa zadania i przerwa”.

Polecenia po jednym

NHS radzi też dawać jasne i proste polecenia, jedno naraz, spokojnym głosem. Zamiast „spakuj plecak, umyj zęby i przynieś zeszyt do polskiego” powiedz najpierw „przynieś zeszyt do polskiego”. Kolejne polecenie pada dopiero wtedy, gdy pierwsze jest zrobione.

Plan dnia i lista na kartce

Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP) pisze w poradniku dla rodziców dzieci z ADHD, że stały plan dnia jest dla wielu z nich „absolutną koniecznością”, a pisemne listy codziennych zadań szczególnie się przydają. W praktyce wystarczy kartka na lodówce, z której widać, że po obiedzie i odpoczynku przychodzi pora na lekcje. Druga kartka leży przy biurku i ma zadania do odhaczenia.

Ruch

Metaanaliza Song i współpracowników z 2023 roku (24 artykuły, 914 dzieci i nastolatków z ADHD) pokazała istotną poprawę średniej wielkości kontroli hamowania, pamięci roboczej i elastyczności myślenia po programach aktywności fizycznej. Chodziło o regularne programy ruchu, nie o pojedynczą przerwę, a autorzy sami wskazują ograniczenia tych badań. Rower po szkole czy boisko to więc rozsądna część dnia, a krótkie przerwy z ruchem między blokami nauki polecają też poradniki dla nauczycieli.

„Jak to zrobię i jak sprawdzę” na głos

Brytyjska fundacja Education Endowment Foundation (EEF) zbiera badania o tym, co pomaga uczniom się uczyć. Wysoko ocenia uczenie planowania, pilnowania i sprawdzania własnej pracy i podkreśla, że takich strategii uczy się przy zwykłym materiale szkolnym, a nie na osobnych lekcjach myślenia. Te dane dotyczą wszystkich uczniów i pracy w szkole, więc przeniesienie ich do domu to nasz wniosek.

W domu wygląda to prosto. Zanim dziecko zacznie, mówi na głos, jak zrobi zadanie. Gdy skończy, mówi, jak sprawdzi, czy jest dobrze. Za pierwszym razem pokaż to sam albo sama na jednym przykładzie.

Zapisz się na listę i odbierz -5% na pierwszy sprawdzian.

Zapisuję się

Jak wspierać dziecko z zaburzoną koncentracją uwagi?

Najlepiej przez stały rytm dnia, krótkie bloki pracy i spokojne otoczenie, a przy dłuższych kłopotach razem ze szkołą i poradnią. Trudności z koncentracją uwagi widać także poza lekcjami. Wychodzą w codziennym funkcjonowaniu, przy ubieraniu się rano, przy kolacji i przy rozmowie.

Zanim pomyślisz o diagnozie, sprawdź najczęstsze przyczyny, które łatwo zmienić. Czy dziecko się wyspało, czy nie jest głodne, czy w pokoju nie ma hałasu i czy telefon nie leży obok zeszytu? Telewizor w tle, powiadomienia i rozmowy w tym samym pokoju bombardują mózg dziecka zbędnymi bodźcami. Przy nauce lepiej je wyłączyć, bo nadmiaru bodźców nie da się po prostu zignorować.

Duże znaczenie ma też porządek środowiska domowego. Jedno miejsce do nauki, na biurku tylko to, co potrzebne, i jedna rzecz naraz. Praca przy jednej czynności, a nie przy trzech, pomaga dziecku skupić uwagę. Dobrze działa stopniowe wydłużanie czasu pracy: zaczynacie od kilku minut i co kilka dni dokładacie minutę. Przy tym potrzeba częstych przerw, bo przerwa jest częścią planu, a nie nagrodą.

Szczególne znaczenie ma ton rozmowy. Pozytywne nastawienie rodzica, pochwała za wysiłek i brak porównań z rodzeństwem sprawiają, że dziecko chętniej wraca do zadania. Wtedy łatwiej wspierać koncentrację dziecka także w codziennym życiu, na przykład przy pakowaniu plecaka po jednym poleceniu.

Jeśli kłopoty trwają długo i pojawiają się w wielu sytuacjach, porozmawiaj z wychowawcą, pedagogiem szkolnym albo poradnią psychologiczno-pedagogiczną. Tam ocenią, skąd się biorą i jak pomóc. Wspomaganie koncentracji dziecka w domu i w środowisku edukacyjnym, czyli w szkole, idzie łatwiej, gdy rodzic i wychowawca wiedzą, co robi druga strona.

Co zrobić, gdy 5-latek nie może się skupić?

Przede wszystkim nie wymagać od niego tego, co od ucznia. W wieku przedszkolnym uwaga jest z natury krótka, bo zdolność skupienia rozwija się razem z dojrzewaniem układu nerwowego. Każde dziecko rozwija się w swoim tempie, więc porównania z kolegami z grupy niewiele mówią. Układ nerwowy małego dziecka dopiero się rozwija, a umiejętność skupienia uwagi przychodzi stopniowo. Umiejętność skupienia na jednej zabawie przez dłuższą chwilę to dla pięciolatka spore osiągnięcie.

W przypadku młodszych dzieci lepiej działa zabawa niż kartka. Oto kilka pomysłów na krótkie zabawy, które mogą wspierać koncentrację bez presji.

zabawy sensoryczne, na przykład szukanie ukrytych w ryżu przedmiotów albo zgadywanie po dotyku, co jest w woreczku,
rysowanie palcem na plecach dziecka figury geometryczne, a ono zgaduje, co to było,
wskazywanie części ciała na hasło („pokaż kolano, teraz łokieć”),
sortowanie przedmiotów, na przykład klocków według koloru albo guzików według wielkości,
uważne słuchanie, czyli zamykacie oczy i liczycie, ile dźwięków słychać za oknem,
proste ćwiczenia oddechowe, takie jak dmuchanie na piórko albo „wąchanie kwiatka i zdmuchiwanie świeczki”.

Małych dzieci nie trzeba sadzać przy biurku na dłużej. Kilka minut zabawy kilka razy dziennie daje więcej niż jedna długa sesja, a krótkie zadania pozwalają dziecku pracować na miarę swoich faktycznych możliwości. Ruch, sen i czas bez ekranu są ważną częścią życia dziecka w tym wieku i wpływają na to, jak pracuje mózg dziecka. Dopasuj zabawy do możliwości dziecka, a nie do tabelki z internetu.

Takie zabawy przygotują grunt do dłuższego skupienia w szkole, co ułatwi małemu uczniowi naukę. Jeśli jednak coś Cię niepokoi w rozwoju dziecka, zapytaj wychowawczynię w przedszkolu albo poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Nasze zestawy są dla dzieci od 6 lat, więc dla pięciolatka lepsze będą zabawy z listy wyżej.

Jakie są ćwiczenia na koncentrację dla 9-latka?

Dla dziewięciolatka dobre są krótkie ćwiczenia na koncentrację dla dzieci w formie łamigłówek, takich jak labirynty, szyfry, wyszukiwanie różnic i skreślanie wybranych liter w tekście. To propozycje ćwiczeń, które w szkole podstawowej znają już prawie wszyscy, a w naszych zestawach dla 9 do 10 lat są ułożone od łatwiejszych do trudniejszych.

Ćwiczenia koncentracji uwagi dla dzieci szkolnych powinny być krótkie i mieć wyraźny koniec. Zadaniem dziecka jest najpierw powiedzieć, jak zrobi zadanie, a potem sprawdzić wynik. W zadaniach typu „znajdź różnicę” liczy się dokładne przyjrzenie się każdemu szczegółowi, a w szyfrach rozwiązywanie problemów krok po kroku. Rozwijanie koncentracji przy łamigłówkach jest przyjemne, ale poprawa koncentracji w szkole to zwykle efekt snu, ruchu i planu nauki razem.

Ćwiczenia powinny być też regularne, ale lekkie. Regularne ćwiczenia po kilka minut, na przykład przed rozpoczęciem odrabiania lekcji, sprawdzą się lepiej niż godzina w sobotę. Systematyczne ćwiczenia to także zwykła nauka szkolna z planem na głos, bo właśnie przy niej dziecko uczy się planować i sprawdzać.

Pamiętaj o tym, co pokazują badania opisane wyżej. Ćwiczenia koncentracji poprawiają głównie to, co się ćwiczy. Dlatego traktuj je jak rozgrzewkę i dobrą zabawę, a nie jak lekarstwo.

Jakie są ćwiczenia na koncentrację dla 12-latka?

Dla dwunastolatka sprawdzają się trudniejsze łamigłówki i zadania wymagające dłuższego utrzymywania uwagi. Może to być rysowanie wzoru w lustrzanym odbiciu, długa droga po strzałkach, szyfr z wieloma znakami albo ciąg liczb z dwiema regułami naraz. Takie zadania są w naszym zestawie dla 11 do 13 lat.

Starszym dzieciom bardziej niż sam trening koncentracji pomaga porządek wokół nauki. Współczesne dzieci mają w kieszeni telefon, a powiadomienia skutecznie rozpraszają uwagę i mogą utrudniać skupienie przy każdym zadaniu. Telefon w innym pokoju to jedno z najprostszych ćwiczeń dla dorosłego i dziecka naraz.

Dzieci z dobrą koncentracją utrzymują uwagę dłużej, ale ta zdolność koncentracji rośnie z wiekiem i z praktyką. Regularne praktykowanie planu „jak zrobię i jak sprawdzę” przy zwykłych lekcjach rozwija funkcje poznawcze, takie jak planowanie i sprawdzanie własnej pracy. Badania na ten temat opisuje Education Endowment Foundation, o której piszemy wyżej. Z dłuższą koncentracją uwagi łatwiej poradzi sobie uczeń, który ćwiczy ją przy prawdziwej nauce szkolnej.

Jeśli chcesz poprawić koncentrację u starszego ucznia, połącz trzy rzeczy, czyli wykonywanie zadań w blokach po 15 do 20 minut, aktywność fizyczną po szkole i sen. Na efektywne przyswajanie wiedzy wpływa każda z nich. To skuteczne ćwiczenia w codziennych sytuacjach, a nie jednorazowa akcja przed klasówką. Aktywność fizyczna to także krótkie przerwy z ruchem między blokami nauki.

Nasze darmowe zestawy do druku

Przygotowaliśmy 12 zestawów, po 4 dla każdej grupy wieku. Każdy ma 4 strony, z czego 3 to zadania, a ostatnia zawiera odpowiedzi i wskazówkę dla dorosłego.

Dla dzieci od 6 do 8 lat

„Ścieżki” to dwa labirynty i droga po strzałkach na kratkach. W „Oku detektywa” dziecko skreśla gwiazdki, przerysowuje wzór w kratkach i dokańcza ciągi figur. „Szyfry i liczby” łączą szyfr z figurami, tabele liczb do wskazywania po kolei i skreślanie serduszek. „Słuchaj i patrz” zaczyna się od poleceń, które czyta dorosły, a potem jest przerysowywanie wzoru i labirynt.

Dla dzieci od 9 do 10 lat

Te same cztery tytuły, ale zadania są trudniejsze. Labirynty mają więcej korytarzy, a droga po strzałkach jest dłuższa. Dziecko skreśla wybrane litery w gęstym tekście i szuka jednego innego zapisu wśród podobnych liter b, d, p i q. Są też ciągi liczb do dokończenia i szyfr z większą liczbą znaków.

Dla dzieci od 11 do 13 lat

Zamiast „Słuchaj i patrz” starsi dostają „Lustra i strzałki”, czyli rysowanie wzoru w lustrzanym odbiciu, długą drogę po strzałkach i skreślanie cyfr 6 i 9 wśród innych. W pozostałych zestawach labirynty są gęstsze, szyfr ma 8 znaków, a w niektórych ciągach liczb trzeba wypatrzeć dwie reguły naraz.

Zestawy nie mierzą uwagi i nie służą do oceniania dziecka. To materiał do wspólnej, krótkiej pracy.

Jak używać zestawów, żeby było spokojnie

Jedna strona na raz. Reszta zostaje w szufladzie. Cały zestaw na jedno posiedzenie to za dużo.
5 do 10 minut. Kończcie, zanim dziecko się zmęczy. Lepiej wrócić innego dnia, niż kończyć ze łzami.
Najpierw plan na głos. Zapytaj, od czego zacznie labirynt albo jak sprawdzi, czy skreśliło wszystkie gwiazdki. Dziecko mówi, potem robi.
Pochwała za wysiłek. Chwal za to, że dziecko wróciło ze ślepej uliczki i szukało dalej, a nie za tempo. Wynik z tabeli liczb porównujcie z jego własnym sprzed kilku dni, nigdy z wynikiem rodzeństwa.
Potem zwykła nauka. Kartka z zestawu może być rozgrzewką przed lekcjami albo przerwą między przedmiotami. Zadanie domowe i powtórka do klasówki i tak czekają.

Pan Tomek ma córkę w drugiej klasie, która nad czytanką zaczyna się wiercić już po kilku linijkach. Spróbował labiryntu przy kuchennym stole, zanim usiedli do lekcji. Zosia najpierw pokazywała palcem, którędy pójdzie, a dopiero potem brała ołówek. Czytanka nie zrobiła się od tego łatwiejsza. Ale siadanie do niej przestało być bitwą, a to już coś.

Kiedy porozmawiać ze szkołą

Żaden zestaw kart pracy nie zastąpi diagnozy ani terapii i nie pozwala ocenić, czy dziecko ma ADHD. Jeśli trudności z koncentracją trwają długo i dotyczą wielu sytuacji, warto porozmawiać z wychowawcą, pedagogiem szkolnym albo poradnią psychologiczno-pedagogiczną. Jak krok po kroku zaplanować naukę przed klasówką, piszemy we wpisie o skutecznych metodach uczenia się.

Z mojego doświadczenia

Mam wrażenie, że dziś prawie każde dziecko ma mniejsze czy większe problemy z koncentracją. Pewnie to efekt digitalowej rzeczywistości, w której nasze dzieci się urodziły, i ciągłego pośpiechu między szkołą, zajęciami i tym, co chciałyby jeszcze zrobić dla siebie.

Dlatego stawiamy na krótkie, częste powtórki przy okazji, na przykład w kolejce do sklepu albo przy grach karcianych i logicznych. Labirynt czy szyfr przed lekcjami to u nas rozgrzewka, a do tego dochodzi ruch na świeżym powietrzu i przerwy bez ekranów. W tygodniu ustalamy czas na komputer, a weekendy staramy się spędzać razem, bez ekranów i telefonów.

Najczęstsze pytania

Czy ćwiczenia na koncentrację pomogą dziecku z ADHD?

Mogą być przyjemną rozgrzewką i okazją do ćwiczenia planowania, ale badania nad treningiem uwagi nie pokazują, by takie ćwiczenia zmniejszały objawy ADHD albo poprawiały oceny. Lepsze oparcie mają krótkie bloki pracy z przerwą, polecenia po jednym, stały plan dnia i ruch.

Ile czasu dziennie poświęcić na zadania z zestawu?

Jedną stronę, czyli 5 do 10 minut. Lepiej krótko i chętnie niż długo i na siłę. Jeśli dziecko chce więcej, niech wróci do kolejnej strony następnego dnia.

Który zestaw wybrać na początek?

Zacznij od grupy wieku dziecka i od „Ścieżek”, bo labirynty są dla dzieci najbardziej znajome. Jeśli zadania okażą się za łatwe albo za trudne, sięgnij po zestaw z sąsiedniej grupy. Wiek w nazwie zestawu to wskazówka, nie wymóg.

Wszystkie 12 zestawów na koncentrację pobierzesz za darmo, w trzech grupach wieku.